Το στόμα κατοικείται από μικροοργανισμούς. Οι μικροοργανισμοί αυτοί μετατρέπουν τις τροφές ειδικά όσες περιέχουν ζάχαρη σε οξέα. Τα οξέα, τα υπολείμματα των τροφών, το σάλιο και οι μικροοργανισμοί συνεργάζονται στη δημιουργία της οδοντικής πλάκας. Αν η οδοντική πλάκα παραμείνει κολλημένη στα δόντια και δεν αφαιρεθεί, τότε μαζεύει άλατα,σκληραίνει και σχηματίζει την λεγόμενη τρυγία ή «πέτρα». Τόσο η πλάκα όσο και η τρυγία ερεθίζουν τα ούλα και προκαλούν ουλίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των ούλων. Η ουλίτιδα εφ όσον δεν θεραπευτεί εξελίσσεται σε περιοδοντίτιδα με αποτέλεσμα την απώλεια των δοντιών. Τα οξέα της πλάκας επιδρούν και στο σμάλτο των δοντιών, δηλαδη στην εξωτερική ουσία των δοντιών, με αποτέλεσμα την εμφάνιση τερηδόνας, κοιλότητας στο δόντι.

Τα συμτώματα της τερηδόνας συνήθως είναι ευαισθησία στο κρύο και ζεστό και στη λήψη γλυκών. Στην ουλίτιδα παρατηρείται αιμορραγία των ούλων κατά το πλύσιμο των δοντιών ή και αυτόματα, ενώ στην περιοδοντίτιδα κινητικότητα των δοντιών λόγω της διάλυσης του οστού.

Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί βασικό στοιχείο κατά της τερηδόνας και της ουλίτιδας και γενικά των ασθενειών του στόματος. Αυτή περιλαμβάνει την κλινική εξέταση και τον ακτινογραφικό έλεγχο. Τα τελευταία χρόνια με την αξιοποίηση της τεχνολογίας των Laser γίνεται έλεγχος με την βοήθεια φθορισμού.Ένα διαδικό laser εκπέμπει παλμικό φώς.Το φώς πέφτει πάνω στο δόντι και σε περίπτωση τερηδόνας προκαλείται φθορισμός δηλ. εκπέμπεται φώς. Παράλληλα παράγεται ήχος (diagnodent).

Η καλή στοματική υγιεινή είναι το σημαντικότερο όπλο κατά της τερηδόνας και της ουλίτιδας.Το σωστό βούρτσισμα τουλάχιστο δύο φορές την ημέρα,το οδοντικό νήμα και το ξέπλυμα με αντισηπτικό στόματος πρέπει να γίνουν καθημερινή συνήθεια.Στοματικά διαλύματα όπως π.χ. χλωρεξιδίνης βοηθούν στην καταπολέμηση των μικροοργανισμών της στοματικής κοιλότητας. Η λήψη φθορίου βοηθά επίσης στην πρόληψη της τερηδόνας. Στα παιδιά είναι σημαντικό με την εμφάνιση των πίσω δοντιών (γομφίων), να γίνεται η χρήση των «αποφρακτικών οπών και σχισμών» των λεγομένων «sealants». Αυτά δημιουργούν μια λεπτή μεμβράνη που καλύπτει την μασητική επιφάνεια των δοντιών.

Ένα κατεστραμμένο δόντι δεν αποκαθίσταται από μόνο του. Η εξέλιξη όμως της καταστροφής του μέσω της τερηδόνας μπορεί να αναχαιτισθεί. Στο σημείο αυτό είναι απαραίτητη η επίσκεψη στον οδοντίατρο. Ο οδοντίατρος θα αφαιρέση την τερηδόνα με τροχό ή με laser. To laser είναι απλά φως υψηλής ισχύος. Η εφαρμογή του ενδείκνυται ιδιαίτερα σε παιδιά, αγχωτικούς ασθενείς, καθώς και σε ηλικιωμένους.
Αφού αφαιρεθεί η τερηδόνα η εναπομείνασα επιφάνεια του δοντιού τροποποιείται κατάλληλα ώστε να δεχθεί το λεγόμενο « σφράγισμα». Στα μπροστινά δόντια συστήνεται η χρήση υλικών από ακρυλική ρητίνη, για πιο φυσικό χρώμα, ενώ στα πίσω μπορεί να χρησιμοποιηθεί και το αμάλγαμα.

Μιχάλης Μακρίδης
Οδοντίατρος